2026-08-26
Duże zmiany dla organizacji pożytku publicznego. Co zmieni się od 1 września 2026 roku?

Przed organizacjami pozarządowymi i organizacjami pożytku publicznego stoją istotne zmiany. Nowelizacja ustawy o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie ma przede wszystkim uprościć procedury, ograniczyć część obowiązków administracyjnych oraz ułatwić mniejszym organizacjom dostęp do środków publicznych.

Wśród najważniejszych zmian znalazły się nowe zasady dotyczące wkładu własnego przy realizacji zadań publicznych, wyższe limity tzw. małych dotacji, uproszczenia w sprawozdawczości OPP oraz zmiany w systemie kontroli.

Wkład własny nie musi oznaczać pieniędzy

To jedna z najważniejszych zmian dla organizacji, które chcą realizować zadania publiczne, ale dysponują ograniczonymi środkami finansowymi.

Od 1 września 2026 roku podstawową formą wkładu własnego będzie wkład osobowy lub rzeczowy.

W praktyce oznacza to, że organizacja będzie mogła wykazać jako swój wkład m.in.:

• pracę wolontariuszy,
• społeczną pracę członków organizacji,
• posiadane zasoby i wyposażenie.

Jednocześnie ogłaszający konkurs będzie mógł dopuścić możliwość wniesienia wkładu finansowego zamiast części lub całości wkładu osobowego czy rzeczowego. Informacja o takich zasadach powinna znaleźć się już w ogłoszeniu konkursowym.

Dla wielu mniejszych organizacji może to oznaczać łatwiejszy start w konkursach dotacyjnych i większe wykorzystanie tego, czym dysponują na co dzień – wiedzy, zaangażowania ludzi i własnych zasobów.

Małe dotacje z wyższymi limitami

Zmiany obejmą również popularny tryb małych grantów.

Maksymalna kwota pojedynczej dotacji wzrośnie z 10 tys. zł do 20 tys. zł. Zwiększony zostanie także roczny limit środków, które jedna organizacja będzie mogła otrzymać w tym trybie – do 40 tys. zł.

To ważna zmiana szczególnie dla lokalnych organizacji realizujących mniejsze inicjatywy i działania odpowiadające na bieżące potrzeby mieszkańców.

Projekt zakłada również zwiększenie udziału środków, które jednostki samorządu terytorialnego będą mogły przeznaczać na zadania realizowane w tym trybie – z 20 do 30 proc. całej puli środków przeznaczonych na współpracę z organizacjami pozarządowymi.

Więcej OPP skorzysta z uproszczonego sprawozdania

Zmiany dotyczą także obowiązków sprawozdawczych organizacji pożytku publicznego.

Limit rocznych przychodów uprawniający do sporządzenia uproszczonego sprawozdania merytorycznego zostanie podniesiony ze 100 tys. zł do 200 tys. zł.

Oznacza to, że większa liczba organizacji będzie mogła korzystać z prostszej formy sprawozdawczości, a tym samym poświęcać mniej czasu na formalności.

Zmieni się sposób prowadzenia kontroli OPP

Nowelizacja przewiduje również zmianę procedury kontroli organizacji pożytku publicznego.

Dotychczasowy obowiązek sporządzania protokołu kontroli ma zostać zastąpiony przygotowaniem projektu wystąpienia pokontrolnego. Organizacja nadal będzie mogła odnieść się do ustaleń i zgłosić swoje zastrzeżenia przed przygotowaniem ostatecznego dokumentu.

Celem zmiany jest usprawnienie procedur i ograniczenie obciążeń administracyjnych po stronie kontrolowanych organizacji.

Co jeszcze się zmieni?

Nowelizacja obejmuje również inne rozwiązania ważne dla sektora obywatelskiego.

Wśród nich znalazły się m.in.:

• ustanowienie 24 kwietnia Dniem Społeczeństwa Obywatelskiego,
• wprowadzenie odznaki „Za Zasługi dla Społeczeństwa Obywatelskiego”,
• przesunięcie terminu przygotowania informacji dotyczącej wydatkowania środków z 1,5% PIT – z 31 grudnia na 31 stycznia,
• rozszerzenie katalogu zadań publicznych m.in. o wyraźne wskazanie pracy z młodzieżą oraz zagadnienia związane z obroną cywilną,
• rezygnację z Funduszu Wspierania Organizacji Pożytku Publicznego i przeniesienie jego środków do Funduszu Wspierania Rozwoju Społeczeństwa Obywatelskiego.

Mniej formalności, więcej możliwości?

Proponowane zmiany są odpowiedzią na problemy, które od lat zgłaszają organizacje pozarządowe. Wśród największych wyzwań znajdują się trudności w pozyskiwaniu finansowania oraz skomplikowane procedury i obowiązki administracyjne.

Nowe rozwiązania mają szczególnie pomóc mniejszym, lokalnym organizacjom, dla których konieczność zapewnienia wkładu finansowego czy rozbudowana sprawozdawczość często stanowiły realną barierę w prowadzeniu działalności.

Wyższe limity małych dotacji, większe znaczenie pracy wolontariuszy i zasobów organizacji oraz uproszczenie części procedur mogą sprawić, że dostęp do realizacji zadań publicznych stanie się łatwiejszy.

Warto więc już teraz zapoznać się z nadchodzącymi zmianami – szczególnie jeśli Wasza organizacja korzysta z dotacji publicznych, realizuje zadania zlecane przez samorząd lub posiada status organizacji pożytku publicznego.

Więcej informacji na stronie: www.gov.pl/web/pozytek/juz-od-wrzesnia-nowe-rozwiazania-dla-organizacji-pozarzadowych